In de koude winter avonden verwarmen we bij met een klein potkacheltje. Afgezien van het drukken van de gas lasten, en het verhoogde warmte comfort, dacht ik ook duurzaam bezig te zijn. Zelfs zo dat ik opzoek was naar een verwarmings systeem op hout, ter vervanging van gas. Helaas had ik geen rekening gehouden met roet
Tijd dus om op zoek te gaan naar roetfilters of iets dergelijks, maar wat ik vond waren de zogenaamde accumulerende kachels. En er ging weer een wereld voor me open...
- Wat is een accumulerende kachel ?
Dit is een verzamelnaam voor kachels die het hout op een zo hoog mogelijke temperatuur verbranden, en de vrijgekomen energie opslaan in het materiaal waarvan ze gemaakt zijn. Deze opgeslagen energie word dan in de loop van de dag langzaam afgegeven.
Een voorbeeld: De kachel word eenmalig met 10 Kg hout op een speciale manier gestookt. Dit levert in 2 uurtjes branden ongeveer 30KW energie op. Na het branden straalt de kachel per uur 3KW warmte af, en dit 10 uur lang. De kachel hoeft dan maar een keer per 12 uur aangemaakt te worden.
In de Duitstalige landen noemt men deze Speicher Ofen en hebben ze 2 typen: de GrundOfen en de Kachelofen. Beide hebben ze Chamotte stenen als warmte opslag materiaal, en leiden ze de afvoergassen door een ingewikkeld gangenstelsel om de energie aan de stenen af te geven. Het verschil zit bij deze Ofen in het gebruikte buitenmateriaal. Bij de GrundOfen is dit voornamelijk pleister met wat tegels als zitbanken. Bij de Kachelofen worden speciale holle of bolle tegels ( Kachels ) gebruikt om het warmte afgifte oppervlak zo groot mogelijk te maken.
De Scandinavische landen gebruiken ook al eeuwen vergelijkbare kachels, waarvan de bekendste de speksteen kachels zijn. Het verschil met de Duitstalige kachels is de vorm van het afgas kanaal. Deze word hier met het zg. tegenstroom kanaal van boven naar onder geleid, zodat de hete gassen (die liever stijgen ) maar langzaam weg kunnen en dus hun warmte beter kwijt kunnen aan de steen.
In Nederland/Belgie is men het meest gecharmeerd van deze laatste aanpak, en noemen ze hun kachels dan ook finovens.
Daar hier geen eeuwen traditie kachel bouw in de weg staan zou je kunnen zeggen dat hier ook de meeste innovatie op dit gebied plaats vind. Zo word er geëxperimenteerd met andere materialen zoals vuurbeton, modulaire consepten en leem stuck
Allereerst is het rendement van deze kachels met 80% - 90% vergelijkbaar met huidige CV ketels. Ter vergelijking, een kachel van ijzer of een openhaard hebben een zeer laag rendement daar hier de meeste warmte door de schoorsteen gaat. De accumulerende kachels slaan hun warmte op in de steen, en geven het daarna langzaam af.
Hierdoor is het niet nodig om de kachel "aan te houden", maar zijn een paar stook beurten per dag voldoende.
Dan is de verbranding dermate hoog dat alle schadelijke stoffen inclusief roet welke zich vormen bij lage verbrandings temperatuur, door de hogere naverbranding kompleet verdwijnen. Berichten van rook- en geur-loze schoorsteen uitlaat zijn dan ook opmerkelijk. De as die achterblijft is zo weinig dat men dit maar een paar keer per maand hoeft weg te halen.
Het schijnt dat de meeste van deze kachels de strengste europeese uitstoot normen ( de Oostenrijkse ) ruimschoots halen.
Niet het minst is de behaaglijke warmte straling een groot voordeel. Dit is vergelijkbaar als de warme zon op een koude winterdag. De straling warmt alles wat het op zijn pad komt op, zowel mens als muur.
Bij warme lucht verwarming zoals CV klaagt men vaak over koude voeten, daar warme lucht stijgt, en koude daalt. Deze luchtstroom word door stof en statisch gedrag ook als ongezond gezien. Bij stralende kachels is het temperatuur verloop horizontaal ipv. vertikaal, dwz. dat het kouder word naarmate je verder van de kachel verwijderd bent, maar dat het boven de vloer even warm is als onder het plafond. Dat niet het hele huis dezelfde temperatuur heeft zou je als nadeel kunnen zien, de guru's zien het als voordeel, daar het de natuur nabij staat.
De techniek is zo simpel dat je dan ook een kachel voor het leven hebt, met weinig onderhoud. Wel moet de schoorsteen veger komen.
Je warm stoken met louter hout heeft natuurlijk nog steeds zijn duurzame charmes, zeker als je snoei hout uit je eigen tuin kan gebruiken. Maar ook als je het zou moeten kopen voor een prijs van 50 euro per kubieke meter, dan ben je met 300 euro per jaar blij uit.
Allereerst het gewicht. De materialen waarvan dit soort kachels gemaakt zijn hebben een hoog soortelijk gewicht. Een beetje kachel is dan ook 2000 tot 3000 Kg zwaar. Dit kan niet elke vloer dragen. Verder zijn ze nogal groot en dus nadrukkelijk in de huiskamer aanwezig. Nou komen er steeds meer compactere kachels op de markt, maar deze hebben ook minder capaciteit. Ze zijn echter wel geschikt voor energiearme/passief huizen.
Bij het stoken van zo'n kachel heb je niet direct warmte. De warmte word pas afgestraald als de stenen opgewarmd zijn. Dit kan de eerste keer wel een paar uur duren, maar als je het bijhoud, stook je de volgende keer als de kachel nog warm is. Ook kun je kiezen voor een glazen deur, die alhoewel dichtgehouden toch tijdens het branden al warmte afgeeft. Verder zijn er zg. combinatie kachels die een klein deel van de energie omzetten in convectie (lucht) warmte.
Het is niet makkelijk shoppen voor zo'n kachel. De materie is dermate complex dat individueel beoordeeld moet worden welke uitvoering voor jouw woning (warmteverlies) geschikt is. Houd de kachel teveel warmte vast, straalt hij misschien te weinig uit om je te verwarmen. En als hij teveel/te snel warmte afgeeft, moet je hem 3 tot 4x per dag stoken. Je bent dan ook erg afhankelijk van het kunnen van je kachelbouwer en vergelijken met andere kachels is ook niet te doen.
Als het huis weinig energie nodig heeft en speciaal ontworpen is met de kachel als middel punt zou je met alleen de kachel uit kunnen, maar in het algemeen word de kachel gezien als bijverwarming, de kamers die niet direct in contact staan hebben nog een andere verwarmingsbron nodig, wat ik gezien de prijs toch jammer vind. Er zijn kachels die ook met een warmte wisselaar water kunnen verwarmen. Dit water kan direct in de vloer/wand verwarming gepompt worden of indirect via een boiler, eventueel met een zonnepaneel voor de zomer. Voor een CV is dit minder geschikt daar de temperatuur meestal niet boven de 55 graden uitkomt.
Het is toch wat arbeids-intensiever dan een volautomatische thermostaat. Het hout moet gehaald, gezaagd, opgeslagen ( 1 jaar drogen ), en gestookt worden. Deze devotie is niet voor iedereen weggelegd. Ikzelf doe dit soort monniken werk echter liever dan stoïcijns op een fitness fiets zitten.
Veel mensen vinden het niet "modern". Vooral de Duitse ontwerpen komen nogal oubollig over. Maar wie een beetje rondneust kan wel wat moderners vinden.
Als laatste is daar natuurlijk de prijs. Hier zijn de aanbieders echter niet scheutig mee, met als reden dat zo'n kachel individueel berekent moet worden voordat men een prijs kan noemen. Ik denk zelf dat ze bang zijn dat de aspirant klanten meteen wegrennen bij het horen van een prijs ( grof tussen 4000 - 14000 euro ).
Als je met de klant geleidelijk in de materie duikt zien ze ook wel in dat dit niet goedkoop zal zijn. Toch ben ik voorstander van het aangeven van richtprijzen, zodat je het kaf van het koren kan scheiden. Er gaat al genoeg tijd in de planning zitten dat het zonde is als achteraf blijkt dat de betreffende kachel boven je budget zit. Vergelijk het maar met een auto salon zonder prijskaartjes, waar de verkoper je eerst helemaal gaat uithoren over je wensen, dan een verhaal afsteekt over de gebruikte techniek, je vervolgens in een auto test laat rijden, om dan pas de prijs te noemen, "maar hij gaat wel heel lang mee". Vier van de vijf klanten zal dan wijzend met de vinger "en die kleinere dan ?" zeggen.
Er zijn ook kachels die men zelf kan bouwen. Dit drukt natuurlijk de prijs, echter is het bij zelfbouw zo dat men alleen garantie geeft op de materialen, niet op de werking! Sommige bouwers geven echter korting als je meehelpt, variërend van schouwen tot metselen.
- Wat heb ik zelf nou nog voor vragen ?
Na maanden studie ben ik er nog niet uit, het liefst wil ik een kachel die het hele huis kan verwarmen, bv. met deze warmtewisselaar, die ik 1 tot 2x per dag zou moeten stoken. Daarvoor zou ik een 5Kw kachel moeten hebben ( 3Kw straling en 2Kw water ) met een accumulerende capaciteit van 50Kw, maar een bouwer hiervoor heb ik nog niet gevonden. Hiervoor zou ik dan wel mijn hoog temperatuur CV moeten ombouwen naar laag temperatuur Wand verwarming, mijn volgende studie.
Maar mijn aller, aller belangrijkste vraag waar zelfs Google geen antwoord op heeft is: Wie heeft er ervaring met dit soort kachels ? en dan zou ik willen weten:
Onze omvangrijke Walnotenboom is het middelpunt van onze tuin, en in de herfst een productieve noten leverancier. Gemiddeld 5 fruit-kisten per jaar, waarvan wij er 4 kunnen weg geven, maar zelfs de consumptie van 1 kist noten vergt dermate veel improvisatie, dat we heel blij waren met een vakantie kaartje uit Frankrijk met daarop het recept voor Gateau aux noix:
